یکی از اصطلاحات پرکاربرد در نهادهای مالی فعال در بازار سرمایه از جمله صندوقهای سرمایهگذاری، خالص ارزش دارایی یا NAV است. از آنجایی که افزایش ارزش داراییها، مهمترین هدف برای سرمایهگذاری در بازارهای مالی است، شناخت این مفهوم برای سرمایهگذاران اهمیت دارد. در ادامه این نوشتار مفهوم NAV را در صندوقهای سرمایهگذاری مورد بررسی قرار خواهیم داد. با ما همراه باشید.
مفهوم ارزش خالص دارایی یا NAV
از لحاظ تئوری، هر واحد تجاری یا محصول مالی که با مفاهیم حسابداری داراییها و بدهیها سر و کار دارد، میتواند NAV داشته باشد و این مفهوم یکی از رایجترین اصطلاحات بازار سهام است. در زمینه شرکتها و واحدهای تجاری، تفاوت بین دارایی و بدهی به عنوان دارایی خالص یا ارزش خالص دارایی شرکت شناخته میشود. با تقسیم اختلاف بین داراییها و بدهیها بر تعداد سهام سرمایهگذاران، NAVبه ازای هر سهم حاصل میشود.
ارزش خالص دارایی یا NAV در صندوق سرمایهگذاری چیست؟
ارزش خالص دارایی یا NAV که مخفف عبارت «Net Asset Value» است، خالص ارزش داراییهای صندوق سرمایهگذاری را نشان میدهد. این مفهوم شاخص مهمی در بورس اوراق بهادار است که بهعنوان یکی از عوامل موثر در تشخیص و ارزیابی ارزش ذاتی شرکتها و صندوقهای سرمایهگذاری کاربرد دارد.
چرا NAV در صندوق سرمایهگذاری مهم است؟
صندوقهای سرمایهگذاری از جمله فرصتهای سرمایهگذاری مناسب برای افرادی است که مبتدی بوده و دانش و زمان کافی برای فعالیت در بازاهای مالی ندارند. از طرفی خرید واحدهایی از یک صندوق سرمایهگذاری یعنی سهیم شدن در داراییهای آن صندوق. بنابراین، اطلاع از ارزش خالص داراییهای صندوق برای سرمایهگذار بسیار مهم خواهد بود. شاخص NAV این امکان را فراهم میسازد تا صندوقهای سرمایهگذاری مختلف را بر اساس ارزش داراییهایشان مقایسه کنید. ارزش داراییهای صندوق بستگی به شرایط بازارِ داراییِ پایه صندوق دارد. بنابراین در صندوقهایی که دارایی پایه صندوق از نوع درآمد ثابت نیست –مانند صندوقهای سهامی و یا صندوق طلا-، ارزش خالص دارایی صندوق دائما در حال تغییر (کاهش /افزایش) است. در صندوقهای از نوع درآمد ثابت هم ارزش خالص داراییهای صندوق در طی دوره معمولا روزانه افزایش مییابد و این پروسه از هر تقسیم سود تا تقسیم سود بعدی تکرار میشود.
قیمت صدور و ابطال واحدها در صندوقهای سرمایهگذاری نیز بر مبنای ارزش خالص دارایی یا NAV تعیین شده و با تغییرات آن در حال نوسان است. همچنین، سود یا زیان هر سرمایهگذار از محل تغییر ارزش واحدهای صندوق مشخص میشود.
ارزش خالص دارایی یا NAV در صندوق سرمایهگذاری چگونه محاسبه میشود؟
اگر بدهیهای صندوق که شامل بدهی به کارگزاریها بابت خرید سهام و بدهی به ارکان صندوق میشود را از داراییهای صندوق کم کنیم، خالص ارزش داراییهای صندوق به دست میآید. اگر حاصل را بر تعداد کل واحدهای صندوق (واحدهای سرمایهگذاری نزد سرمایهگذاران) تقسیم کنیم، ارزش خالص هر واحد یا NAV هر واحد صندوق به دست میآید.
برای مثال اگر ارزش روز داراییهای یک صندوق را برابر با ۱۰۰ میلیارد تومان در نظر بگیریم و میزان بدهیهای آن را ۴ میلیارد تومان فرض کنیم، در پایان آن روز ارزش خالص دارایی صندوق برابر با ۹۶ میلیارد تومان خواهد بود. بنابراین اگر تعداد واحدهای سرمایهگذاری این صندوق نزد سرمایهگذاران ۶۰۰ هزار واحد باشد، در نتیجه ارزش خالص هر واحد سرمایهگذاری، برابر با ۱۶۰ هزار تومان میشود.
NAV در صندوق سرمایهگذاری چه کاربردی دارد؟
در صندوقهای سرمایهگذاری از نوع قابل معامله، NAV صندوق به صورت لحظهای منتشر میشود و به سرمایهگذار این امکان را میدهد که درخواست خرید یا فروش خود را در قیمتی متناسب با NAV در سیستم معاملات کارگزاری ثبت کند و ارزشی بالاتر از ارزش ذاتی دارایی پرداخت نکند و در صورت ثبت سفارش فروش، واحدهای صندوق را در قیمت پایین تر از ارزش ذاتی دارایی نفروشد.
در صندوقهای سرمایهگذاری از نوع مشترک نیز که از نوع صدور و ابطالی هستند، NAV صندوق حداقل با یک روز تاخیر به روزرسانی میشود چراکه لازم است معاملات بازارهای دارایی پایه صندوق در هر روز به کار خود پایان دهند و پس از آن ارزش معاملات روزانه صندوق و قیمتها و معاملات صندوق مشخص شده و بر اساس آن ارزش خالص داراییهای صندوق در آن روز محاسبه شود.
NAV صدور چیست؟
NAV صدور بهایی است که سرمایهگذاران برای خرید واحدهای صندوق پرداخت میکنند. هزینههای صندوق از جمله کارمزد معاملات خرید اوراق و … نیز در این مبلغ محاسبه میشود به همین دلیل، NAV صدور اندکی بیشتر از NAV هر واحد است. در صندوقهای درآمد ثابت لوتوس پارسیان مانند صندوق لوتوس و پیروزان، NAV صدور براساس ارزش دارایی در روز ثبت درخواست صدور محاسبه میشود و در صندوق سهامی بازنشستگی تکمیلی زرین پارسیان، NAV صدور براساس ارزش دارایی در روز بعد از ثبت درخواست صدور محاسبه میشود.
NAV ابطال چیست؟
NAV ابطال به مبلغی گفته میشود که دارنده واحد صندوق به ازای فروش واحدهای خود کسب میکند. با توجه به کسر شدن کارمزد معاملات فروش، قیمت NAV ابطال از NAV هر واحد کمتر یا مساوی آن خواهد بود. NAV ابطال در صندوقهای لوتوس پارسیان و پیروزان بر اساس ارزش خالص دارایی در روز ثبت درخواست انجام میشود و در صندوق زرین پارسیان بر اساس ارزش خالص داراییها در روز بعد از ثبت درخواست محاسبه میشود.
نکات مهم در مورد ارزش خالص دارایی یا NAV در صندوق سرمایهگذاری
- NAV هر روز صندوقهای سرمایهگذاری مشترک، روز بعد از معاملات محاسبه میشود. زیرا محاسبه NAV هر واحد مبتنی بر قیمت پایانی داراییهای صندوق در هر روز است.
- NAV صدور و ابطال واحدهای یک صندوق سرمایهگذاری در یک روز مشخص، با هم برابر نیستند و این تفاوت به دلیل هزینههای مختلف صندوق از جمله کارمزد معاملات پرتفوی صندوق و هزینه ارکان صندوق است.
سرمایهگذاران میتوانند در سایت اختصاصی هر صندوق و یا در سایت رسمی تامین سرمایه لوتوس پارسیان ارزش خالص دارایی یا NAV صندوقهای سرمایهگذاری تحت مدیریت این شرکت را مشاهده کنند.
سخن پایانی
در این نوشتار NAV یا ارزش خالص دارایی در صندوقهای سرمایهگذاری را مورد برسی قرار دادیم. NAV شاخص و مفهوم مهمی در بازار مالی است که برای تشخیص ارزش ذاتی شرکتها و صندوقهای سرمایهگذاری به کار میرود. این شاخص معیار بسیاری از محاسبات در صندوق است.