NAV چیست؟ آشنایی با ارزش خالص دارایی و تفاوت قیمت صدور و قیمت ابطال

مقدمه

هنگام بررسی اطلاعات صندوق‌های سرمایه‌گذاری، معمولاً با اصطلاحاتی مانند NAV، NAV صدور، NAV ابطال، قیمت صدور و قیمت ابطال روبه‌رو می‌شویم. این مفاهیم نقش مهمی در تعیین ارزش واحدهای سرمایه‌گذاری دارند و آشنایی با آن‌ها به سرمایه‌گذار کمک می‌کند نحوه محاسبه ارزش دارایی خود را بهتر درک کند.

یکی از پرسش‌های متداول سرمایه‌گذاران این است که چرا قیمت خرید واحدهای یک صندوق با قیمت ابطال همان واحدها یکسان نیست. به بیان دیگر، چرا سرمایه‌گذار برای ورود به یک صندوق صدور و ابطالی، واحدهای خود را با قیمت صدور دریافت می‌کند، اما هنگام خروج، مبلغ قابل پرداخت بر اساس قیمت ابطال محاسبه می‌شود؟

پاسخ این پرسش به مفهوم ارزش خالص دارایی یا  NAV، نحوه ارزش‌گذاری دارایی‌های صندوق و تفاوت سازوکار ورود و خروج سرمایه‌گذاران بازمی‌گردد. قیمت صدور و قیمت ابطال، دو عدد تصادفی یا سلیقه‌ای نیستند؛ بلکه هرکدام بر اساس ضوابط مشخصی محاسبه می‌شوند و کاربرد متفاوتی دارند.

 NAV تنها به صندوق‌های درآمد ثابت محدود نیست. تمامی صندوق‌های سرمایه‌گذاری، از صندوق‌های سهامی، مختلط و طلا گرفته تا صندوق‌های شاخصی، اهرمی و سایر صندوق‌ها، دارای ارزش خالص دارایی هستند. با این حال، نحوه استفاده از NAV در صندوق‌های مبتنی بر صدور و ابطال با صندوق‌های قابل معامله در بورس یا ETF تفاوت دارد.

در این مقاله بررسی می‌کنیم که NAV چیست، چگونه محاسبه می‌شود، چه عواملی بر آن اثر می‌گذارند،  NAV صدور و NAV ابطال چه تفاوتی دارند و چرا قیمت صدور در صندوق‌های صدور و ابطالی از قیمت ابطال بیشتر است.

آنچه در این مقاله خواهید خواند

• NAV یا ارزش خالص دارایی چیست؟
• NAV هر واحد سرمایه‌گذاری چگونه محاسبه می‌شود؟
• چه دارایی‌ها و تعهداتی در محاسبه NAV اثر دارند؟
• چرا شناخت NAV برای سرمایه‌گذاران اهمیت دارد؟
• چه عواملی باعث تغییر NAV می‌شوند؟
• NAV صدور چیست؟
• NAV ابطال چیست؟
• چرا قیمت صدور و قیمت ابطال متفاوت هستند؟
• مبلغ مازاد بر ارزش مبنای هر واحد در صندوق‌های درآمد ثابت چیست؟
• NAV آماری چیست؟
• تفاوت NAV در صندوق‌های صدور و ابطالی و صندوق‌های ETF چیست؟
• تفاوت قیمت بازار و NAV در صندوق‌های ETF چگونه شکل می‌گیرد؟
• سرمایه‌گذاران هنگام بررسی NAV باید به چه نکاتی توجه کنند؟

NAV  چیست؟

NAV  مخفف عبارت  Net Asset Value و به معنای ارزش خالص دارایی است NAV نشان می‌دهد ارزش روز دارایی‌های یک صندوق پس از کسر تعهدات آن چقدر است.

برای محاسبه NAV هر واحد، ارزش خالص دارایی‌های صندوق بر تعداد واحدهای سرمایه‌گذاری تقسیم می‌شود. بنابراین،  NAV هر واحد نشان می‌دهد هر واحد سرمایه‌گذاری چه سهمی از ارزش واقعی دارایی‌های صندوق دارد.

در صندوق‌های مبتنی بر صدور و ابطال، قیمت ورود سرمایه‌گذار بر اساس NAV صدور و مبلغ خروج او بر اساس NAV ابطال محاسبه می‌شود. قیمت صدور از قیمت ابطال بیشتر است؛ زیرا این دو قیمت برای دو فرآیند متفاوت، یعنی ورود سرمایه جدید و خروج سرمایه‌گذار، محاسبه می‌شوند و مبنای یکسانی ندارند.

NAV یا ارزش خالص دارایی چیست؟

صندوق سرمایه‌گذاری منابع مالی سرمایه‌گذاران را جمع‌آوری می‌کند و این منابع را بر اساس نوع صندوق، اساسنامه، امیدنامه و سیاست سرمایه‌گذاری خود در دارایی‌های مختلف به کار می‌گیرد.

دارایی‌های یک صندوق می‌توانند شامل سهام شرکت‌ها، اوراق بدهی، سپرده‌های بانکی، گواهی سپرده کالایی، شمش یا سکه طلا، واحدهای سایر صندوق‌ها، وجه نقد و مطالبات باشند. ارزش این دارایی‌ها در طول زمان تغییر می‌کند و در نتیجه، ارزش کل دارایی‌های صندوق نیز ثابت باقی نمی‌ماند.

صندوق در کنار دارایی‌های خود، دارای تعهداتی مانند مبالغ پرداختنی، کارمزد ارکان، هزینه حسابرسی، تعهدات به کارگزاران و سایر تعهدات مالی است. برای محاسبه ارزش واقعی صندوق، این تعهدات از ارزش روز دارایی‌ها کسر می‌شوند.

مبلغ باقی‌مانده، ارزش خالص دارایی‌های صندوق است. اگر این مبلغ بر تعداد واحدهای سرمایه‌گذاری تقسیم شود، NAV هر واحد به دست می‌آید.

NAV  به سرمایه‌گذار نشان می‌دهد ارزش هر واحد سرمایه‌گذاری با توجه به وضعیت واقعی دارایی‌ها و تعهدات صندوق چقدر است. به همین دلیل، NAV یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم در سرمایه‌گذاری از طریق صندوق‌ها محسوب می‌شود.

NAV چگونه محاسبه می‌شود؟

فرمول کلی محاسبه ارزش خالص دارایی صندوق به شکل زیر است:

ارزش خالص دارایی صندوق = ارزش روز کل دارایی‌های صندوق − کل تعهدات صندوق

برای محاسبه NAV هر واحد نیز از فرمول زیر استفاده می‌شود:

هر واحد = ارزش خالص دارایی صندوق ÷ تعداد واحدهای سرمایه‌گذاری NAV

در این فرمول، ارزش روز دارایی‌ها به این معناست که هر دارایی بر اساس ماهیت آن و ضوابط ارزش‌گذاری مربوط به صندوق محاسبه شود. قیمت روز دارایی‌های قابل معامله، سود متعلقه اوراق و سپرده‌ها، مطالبات، وجه نقد و سایر اقلام مالی در این محاسبات در نظر گرفته می‌شوند.

محاسبه NAV بر عهده مدیر صندوق است و ارکان نظارتی صندوق بر صحت فرآیند محاسبه و انتشار آن نظارت می‌کنند.

چه دارایی‌هایی در محاسبه NAV لحاظ می‌شوند؟

ترکیب دارایی‌های هر صندوق به نوع فعالیت و سیاست سرمایه‌گذاری آن بستگی دارد. با این حال، دارایی‌های زیر می‌توانند در محاسبه NAV صندوق‌ها قرار گیرند:

• سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس و فرابورس
• حق‌تقدم خرید سهام
• اوراق بدهی دولتی و شرکتی
• اسناد خزانه اسلامی
• اوراق اجاره، مرابحه، مشارکت و سایر اوراق مالی اسلامی
• سپرده‌ها و گواهی‌های سپرده بانکی
• سود متعلقه به سپرده‌ها و اوراق
• گواهی سپرده کالایی
• شمش، سکه یا سایر دارایی‌های مبتنی بر طلا
• واحدهای سایر صندوق‌های سرمایه‌گذاری
• وجه نقد موجود در حساب‌های صندوق
• مطالبات صندوق
• سود سهام دریافتنی
• سایر دارایی‌های مالی مجاز

برای مثال، در یک صندوق سهامی، تغییر قیمت سهام اثر قابل‌توجهی بر NAV دارد. در یک صندوق طلا، تغییر ارزش گواهی سپرده شمش یا سکه یکی از عوامل اصلی تغییر NAV است. در صندوق‌های درآمد ثابت نیز سود سپرده‌ها و اوراق، تغییر ارزش روز اوراق و پرداخت سود دوره‌ای می‌توانند بر NAV اثر بگذارند.

بنابراین، عوامل مؤثر بر NAV در همه صندوق‌ها یکسان نیستند و به ترکیب دارایی‌ها و ساختار هر صندوق بستگی دارند.

چه تعهداتی از ارزش دارایی‌های صندوق کسر می‌شوند؟

برای محاسبه NAV، علاوه بر ارزش روز دارایی‌های صندوق، تعهدات و مبالغ پرداختنی آن نیز در نظر گرفته شده و از ارزش دارایی‌ها کسر می‌شوند. جزئیات مربوط به انواع هزینه‌ها، کارمزدها و تعهدات هر صندوق در اساسنامه و امیدنامه آن درج شده است. پس از انجام این محاسبات، ارزش خالص دارایی‌های صندوق به دست می‌آید.

چرا NAV برای سرمایه‌گذاران اهمیت دارد؟

 NAV یکی از اصلی‌ترین شاخص‌هایی است که نحوه ارزش‌گذاری واحدهای یک صندوق را نشان می‌دهد. آشنایی با آن به سرمایه‌گذار کمک می‌کند بداند قیمت واحدهای صندوق چگونه شکل گرفته و تغییرات ارزش دارایی او تحت تأثیر چه عواملی قرار دارد.

شناخت ارزش دارایی‌های هر واحد

هر واحد سرمایه‌گذاری نماینده بخشی از دارایی‌های صندوق است NAV مشخص می‌کند ارزش خالص دارایی‌های متعلق به هر واحد چقدر است. به همین دلیل، سرمایه‌گذار می‌تواند رابطه میان ارزش دارایی‌های صندوق و ارزش واحدهای سرمایه‌گذاری خود را بهتر درک کند.

شناخت مبنای صدور و ابطال واحدها

در صندوق‌های مبتنی بر صدور و ابطال،  NAV مبنای قیمت‌گذاری واحدها است. سرمایه‌گذار هنگام ورود، واحدهای صندوق را بر اساس قیمت صدور دریافت می‌کند و هنگام خروج، مبلغ واحدهای او بر اساس قیمت ابطال محاسبه می‌شود.

شناخت این دو مفهوم، تفاوت میان مبلغ واریزی، تعداد واحدهای صادرشده، ارزش روز دارایی و مبلغ قابل ابطال را برای سرمایه‌گذار روشن‌تر می‌کند.

درک تغییرات ارزش دارایی صندوق

اگر ارزش دارایی‌های صندوق افزایش یابد،  NAV نیز متناسب با آن تغییر می‌کند. تغییر ارزش سهام، اوراق، طلا، سپرده‌ها و سایر دارایی‌ها می‌تواند NAV را افزایش یا کاهش دهد.

بررسی روند NAV به سرمایه‌گذار کمک می‌کند تأثیر عملکرد دارایی‌های صندوق بر ارزش واحدهای خود را بهتر تحلیل کند.

تحلیل بازده صندوق

در بسیاری از صندوق‌ها، تغییر NAV یکی از اجزای اصلی محاسبه بازده است. در صندوق‌هایی که سود دوره‌ای پرداخت می‌کنند، مبالغ پرداخت‌شده نیز باید در کنار تغییر NAV بررسی شوند.

به همین دلیل، مقایسه NAV ابتدا و انتهای دوره، بدون توجه به سودهای پرداخت‌شده، همیشه تصویر کاملی از بازده صندوق ارائه نمی‌دهد.

مقایسه صحیح صندوق‌ها

بزرگ‌تر بودن عدد NAV یک صندوق به معنای بهتر بودن آن نیست. ممکن است NAV یک صندوق ۱۰ هزار تومان و NAV صندوق دیگری ۱۰۰ هزار تومان باشد، اما این تفاوت به‌تنهایی اطلاعاتی درباره کیفیت مدیریت، بازده یا سطح ریسک صندوق ارائه نمی‌دهد.

برای مقایسه صندوق‌ها باید نرخ تغییر NAV، بازده دوره‌ای، میزان نوسان، ترکیب دارایی‌ها، سیاست سرمایه‌گذاری و عملکرد مدیر صندوق در کنار یکدیگر بررسی شوند.

چه عواملی باعث تغییر NAV می‌شوند؟

 NAV تحت تأثیر تغییر ارزش دارایی‌ها، درآمدهای صندوق، تعهدات، پرداخت سود و تعداد واحدهای سرمایه‌گذاری قرار دارد.

تغییر قیمت سهام

در صندوق‌هایی که بخشی از دارایی خود را در سهام سرمایه‌گذاری کرده‌اند، افزایش یا کاهش قیمت سهام می‌تواند NAV را تغییر دهد. این اثر در صندوق‌های سهامی، مختلط، شاخصی و اهرمی معمولاً بیشتر است.

تغییر ارزش اوراق بدهی

اوراق بدهی نیز دارای ارزش روز هستند. تغییر نرخ‌های سود بازار، مدت‌زمان باقی‌مانده تا سررسید، وضعیت ناشر و شرایط عرضه و تقاضا می‌توانند بر ارزش این اوراق و در نتیجه NAV صندوق اثر بگذارند.

سود سپرده‌های بانکی و اوراق

صندوق‌هایی که در سپرده‌های بانکی یا اوراق درآمدزا سرمایه‌گذاری می‌کنند، به‌مرور سود شناسایی می‌کنند. این سود در ارزش دارایی‌های صندوق منعکس می‌شود.

نوسان قیمت طلا و کالاها

در صندوق‌های طلا و نقره و سایر صندوق‌های کالایی، تغییر قیمت دارایی پایه و شرایط بازار می‌تواند موجب تغییر NAV شود.

دریافت سود نقدی سهام

هنگامی که شرکت‌های موجود در پرتفوی صندوق سود نقدی پرداخت می‌کنند، این مبلغ به دارایی یا مطالبات صندوق اضافه می‌شود و در محاسبات NAV انعکاس پیدا می‌کند.

پرداخت سود دوره‌ای

در صندوق‌هایی که سود دوره‌ای پرداخت می‌کنند، پس از پرداخت سود، بخشی از ارزش انباشته‌شده هر واحد به سرمایه‌گذار پرداخت می‌شود. در نتیجه،  NAV هر واحد پس از پرداخت سود تعدیل می‌شود.

تغییر تعهدات صندوق

شناسایی تعهدات و مبالغ پرداختنی جدید یا تسویه تعهدات قبلی نیز بر ارزش خالص دارایی صندوق اثر می‌گذارد.

صدور و ابطال واحدها

با صدور واحدهای جدید، تعداد واحدها و دارایی‌های صندوق افزایش پیدا می‌کند. با ابطال واحدها نیز تعداد واحدها و بخشی از دارایی‌های صندوق کاهش می‌یابد.

محاسبه صحیح NAV صدور و NAV ابطال موجب می‌شود ورود یا خروج یک سرمایه‌گذار، ارزش دارایی سایر سرمایه‌گذاران صندوق را به شکل نامتعارف تحت تأثیر قرار ندهد.

آیا همه صندوق‌های سرمایه‌گذاری NAV دارند؟

تمام صندوق‌های سرمایه‌گذاری دارای ارزش خالص دارایی هستند؛ زیرا ارزش روز دارایی‌ها، تعهدات و ارزش هر واحد آن‌ها باید محاسبه شود. با این حال، نحوه استفاده از NAV در همه صندوق‌ها یکسان نیست.

صندوق‌ها از نظر نحوه خرید و فروش واحدها به دو گروه کلی تقسیم می‌شوند:

صندوق‌های مبتنی بر صدور و ابطال

در این صندوق‌ها، سرمایه‌گذار برای ورود، درخواست صدور واحد ثبت می‌کند. برای خروج نیز درخواست ابطال واحدهای خود را ارائه می‌دهد.

قیمت ورود بر اساس NAV صدور و قیمت خروج بر اساس NAV ابطال محاسبه می‌شود. واحدهای این صندوق‌ها به‌صورت مستقیم میان خریداران و فروشندگان در تابلو بورس معامله نمی‌شوند.

صندوق‌های قابل معامله در بورس یا ETF

واحدهای صندوق‌های ETF مانند سهام در بازار معامله می‌شوند. سرمایه‌گذار سفارش خرید یا فروش خود را در سامانه معاملاتی کارگزاری و یا پرتال لوتوس ثبت می‌کند و معامله بر اساس قیمت بازار انجام می‌شود.

این صندوق‌ها نیز NAV دارند، اما قیمت معامله آن‌ها می‌تواند بیشتر یا کمتر از NAV باشد؛ زیرا قیمت بازار تحت تأثیر عرضه و تقاضا، نقدشوندگی، عملکرد بازارگردان و شرایط معاملاتی شکل می‌گیرد.

 NAV صدور چیست؟

NAV صدور قیمتی است که تعداد واحدهای سرمایه‌گذاری صادرشده برای سرمایه‌گذار بر اساس آن محاسبه می‌شود.

هنگامی که سرمایه‌گذار وجه خود را به صندوق واریز و درخواست صدور ثبت می‌کند، تعداد واحدهای او بر اساس قیمت صدور مربوط به تاریخ مبنای محاسبه تعیین می‌شود.

فرمول کلی محاسبه تعداد واحدهای صادرشده به شکل زیر است:

تعداد واحدهای صادرشده =  قیمت صدور هر واحد ÷ مبلغ اختصاص‌یافته به صدور

قیمت صدور بر اساس ارزش دارایی‌های صندوق و ضوابط مربوط به ورود سرمایه‌گذار محاسبه می‌شود. به همین دلیل، قیمت نهایی صدور ممکن است در زمان ثبت درخواست هنوز مشخص نباشد و پس از محاسبه NAV روز مبنا تعیین شود.

 NAV ابطال چیست؟

NAV ابطال قیمتی است که مبلغ قابل پرداخت به سرمایه‌گذار هنگام ابطال واحدها بر اساس آن محاسبه می‌شود.

هنگامی که سرمایه‌گذار درخواست ابطال ثبت می‌کند، تعداد واحدهای موردنظر او در قیمت ابطال مربوط به تاریخ مبنا ضرب می‌شود.

فرمول کلی مبلغ ابطال به شکل زیر است:

مبلغ ابطال = تعداد واحدهای ابطال‌شده × قیمت ابطال هر واحد

زمان ثبت درخواست، تاریخ مبنای محاسبه NAV، زمان تأیید درخواست و تاریخ واریز مبلغ، بر اساس مقررات و رویه عملیاتی هر صندوق تعیین می‌شود. بنابراین، تاریخ ثبت درخواست ابطال لزوماً با تاریخ واریز وجه یکسان نیست.

چرا قیمت صدور از قیمت ابطال بیشتر است؟

قیمت صدور و قیمت ابطال برای دو فرآیند متفاوت محاسبه می‌شوند. قیمت صدور مبنای ورود سرمایه‌گذار و ایجاد واحدهای جدید است، در حالی که قیمت ابطال مبنای خروج سرمایه‌گذار و محاسبه ارزش واحدهای ابطال‌شده است.

در زمان صدور، صندوق باید ورود وجه جدید و تأثیر آن بر ترکیب دارایی‌ها و ارزش واحدهای صندوق را در محاسبات خود منعکس کند. در زمان ابطال نیز مبلغ قابل پرداخت بر اساس ارزش مربوط به خروج سرمایه‌گذار محاسبه می‌شود.

بنابراین،  NAV صدور و NAV ابطال از مبنای کاملاً یکسانی استفاده نمی‌کنند و قیمت صدور بالاتر از قیمت ابطال در یک روز قرار می‌گیرد.

این تفاوت با هدف حفظ تعادل میان سرمایه‌گذار جدید، سرمایه‌گذار خارج‌شونده و دارندگان قبلی واحدهای صندوق ایجاد می‌شود. در نتیجه، ورود یا خروج هر سرمایه‌گذار نباید موجب تغییر نامتعارف ارزش دارایی سایر سرمایه‌گذاران شود.

میزان فاصله میان قیمت صدور و ابطال در همه صندوق‌ها یکسان نیست و می‌تواند تحت تأثیر نوع صندوق، ترکیب دارایی‌ها، روش ارزش‌گذاری و شرایط بازار قرار گیرد.

نرخ صدور در صندوق‌های درآمد ثابت دارای پرداخت سود دوره‌ای

در برخی صندوق‌های درآمد ثابت صدور و ابطالی، ارزش مبنای هر واحد پس از پرداخت سود دوره‌ای برابر با ۱۰۰ هزار تومان در نظر گرفته می‌شود. از روزهای بعد، با شناسایی درآمدهای دوره، نرخ هر واحد به‌تدریج از این مبلغ بیشتر می‌شود.

سرمایه‌گذاری که در طول دوره درخواست صدور ثبت می‌کند، واحدهای خود را با نرخ روز صدور دریافت می‌کند. بنابراین، مبلغ پرداختی او بابت هر واحد بیشتر از ارزش مبنای ۱۰۰ هزار تومان خواهد بود. بخش مازاد بر ارزش مبنای هر واحد، مبلغی نیست که از دارایی سرمایه‌گذار حذف شود. این مبلغ در پایان دوره و مطابق سازوکار پرداخت سود صندوق به سرمایه‌گذار بازگردانده می‌شود.

به همین دلیل، بیشتر بودن نرخ صدور از ۱۰۰ هزار تومان در این صندوق‌ها باید در چارچوب چرخه پرداخت سود دوره‌ای و نحوه محاسبه ارزش واحدها بررسی شود.

آیا اختلاف قیمت صدور و ابطال به معنای کاهش دائمی دارایی است؟

خیر. اختلاف میان قیمت صدور و قیمت ابطال بخشی از سازوکار قیمت‌گذاری صندوق‌های صدور و ابطالی است و به‌تنهایی نشان‌دهنده کاهش دائمی دارایی سرمایه‌گذار نیست.

اگر سرمایه‌گذار مدت بسیار کوتاهی پس از صدور، واحدهای خود را ابطال کند، ممکن است ارزش قابل ابطال دارایی او کمتر از مبلغ اولیه واریزشده نمایش داده شود. در این فاصله، زمان کافی برای تغییر NAV یا شناسایی بازده دوره‌ای سپری نشده است و ارزش دارایی نیز بر اساس قیمت ابطال محاسبه می‌شود. همین امر باعث می شود در صندوق های صدور و ابطالی حداقل تعداد روز ماندگاری در صندوق درنظر گرفته شود.

در صندوق‌های درآمد ثابت دارای پرداخت سود دوره‌ای نیز باید مبلغ پرداخت‌شده در پایان دوره در کنار ارزش واحدها بررسی شود. بخشی از مبلغی که سرمایه‌گذار در نرخ صدور پرداخت کرده است، طبق سازوکار صندوق در پایان دوره به او بازگردانده می‌شود.

بنابراین، برای ارزیابی نتیجه سرمایه‌گذاری نباید تنها مبلغ واریزی اولیه را با ارزش ابطال یک روز خاص مقایسه کرد. تعداد واحدها، قیمت صدور، قیمت ابطال، مدت نگهداری و مبالغ پرداخت‌شده در دوره باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.

چرا مبلغ واریزی با ارزش دارایی نمایش‌داده‌شده یکسان نیست؟

یکی از پرسش‌های رایج سرمایه‌گذاران این است که چرا پس از صدور واحدها، ارزش دارایی نمایش‌داده‌شده با مبلغ واریزی آن‌ها برابر نیست.

این تفاوت می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد:

• واحدها با قیمت صدور محاسبه شده‌اند، اما ارزش روز دارایی بر اساس قیمت ابطال نمایش داده می‌شود.
• قیمت نهایی صدور پس از ثبت درخواست مشخص شده است.
• بخشی از مبلغ واریزی به تعداد صحیح واحد تبدیل نشده و به‌عنوان مانده باقی مانده است.
• در صندوق‌های دارای پرداخت سود دوره‌ای، آن مبلغی که از واریزی سرمایه گذار به دارایی آن اضافه نشده است در پایان دوره مطابق سازوکار صندوق پرداخت می‌شود.
• برای بررسی دقیق باید سه عدد در کنار یکدیگر دیده شوند:
• مبلغ نهایی اختصاص‌یافته به صدور
• تعداد واحدهای صادرشده
• قیمت صدور هر واحد

NAV آماری چیست؟

در اطلاعات برخی صندوق‌ها، علاوه بر NAV صدور و NAV ابطال، عددی با عنوان NAV  آماری نیز نمایش داده می‌شود.

 NAV آماری با اعمال ضوابط ارزش‌گذاری مربوط به دارایی‌های صندوق محاسبه می‌شود و می‌تواند تصویری تحلیلی از ارزش دارایی‌های صندوق ارائه دهد. اهمیت این مفهوم زمانی بیشتر می‌شود که بخشی از دارایی‌های صندوق نقدشوندگی کمتری داشته باشند یا قیمت‌های معاملاتی موجود، به‌تنهایی معیار کافی برای ارزش‌گذاری آن‌ها نباشند.

NAV آماری می‌تواند با NAV صدور و NAV ابطال تفاوت داشته باشد. قیمت نهایی ورود و خروج سرمایه‌گذار نیز بر اساس سازوکار صدور و ابطال صندوق تعیین می‌شود، نه صرفاً عدد NAV آماری.

تفاوت NAV در صندوق‌های صدور و ابطالی و صندوق‌های ETF

مفهوم NAV در هر دو گروه صندوق وجود دارد، اما نحوه خرید و فروش واحدها متفاوت است.

صندوق‌های مبتنی بر صدور و ابطال

در این صندوق‌ها:

• ورود سرمایه‌گذار از طریق ثبت درخواست صدور انجام می‌شود.
• خروج سرمایه‌گذار از طریق ثبت درخواست ابطال انجام می‌شود.
• تعداد واحدها با صدور افزایش و با ابطال کاهش پیدا می‌کند.
• قیمت ورود بر اساس NAV صدور محاسبه می‌شود.
• قیمت خروج بر اساس NAV ابطال محاسبه می‌شود.
• قیمت نهایی می‌تواند پس از ثبت درخواست مشخص شود.
• واریز مبلغ ابطال بر اساس زمان‌بندی عملیاتی صندوق انجام می‌شود.

صندوق‌های قابل معامله یا ETF

در صندوق‌های ETF:

• خرید و فروش از طریق سامانه معاملاتی کارگزاری انجام می‌شود.( امکان خرید و فروش از طریق پرتال لوتوس هم فراهم می باشد.)
• قیمت معامله بر اساس عرضه و تقاضای بازار شکل می‌گیرد.
• سرمایه‌گذار سفارش خرید یا فروش خود را با قیمت موردنظر ثبت می‌کند.(در پرتال لوتوس بصورت آفلاین و قیمت دردسترس کارگزاری انجام می شود.)
• انجام معامله به وجود سفارش مقابل بستگی دارد.
• NAV صندوق به‌عنوان معیار ارزش دارایی‌های هر واحد منتشر می‌شود.
• قیمت بازار می‌تواند بیشتر یا کمتر از NAV باشد.
• بازارگردان در حفظ نقدشوندگی و کاهش فاصله قیمت بازار با NAV نقش دارد.

در نتیجه، در صندوق‌های صدور و ابطالی،  NAV مستقیماً مبنای ورود و خروج سرمایه‌گذار است؛ اما در صندوق‌های ETF، معامله با قیمت بازار انجام می‌شود و NAV نقش معیار ارزش‌گذاری را دارد.

تفاوت قیمت بازار و NAV در صندوق‌های ETF

قیمت بازار واحدهای ETF بر اساس سفارش‌های خرید و فروش تعیین می‌شود. اگر تقاضا برای خرید افزایش پیدا کند، قیمت بازار می‌تواند بالاتر از NAV قرار گیرد. اگر عرضه واحدها بیشتر شود، قیمت بازار ممکن است پایین‌تر از NAV معامله شود.

برای مثال، اگر NAV هر واحد یک صندوق ۲۰ هزار تومان باشد اما واحد صندوق در بازار با قیمت ۲۰٬۴۰۰ تومان معامله شود، قیمت بازار دو درصد بیشتر از NAV است.

سرمایه‌گذار ETF باید علاوه بر روند قیمت بازار، فاصله قیمت معامله با NAV را نیز بررسی کند. خرید در قیمتی بسیار بالاتر از NAV می‌تواند موجب شود سرمایه‌گذار واحدهای صندوق را با فاصله قابل‌توجهی از ارزش دارایی‌های آن خریداری کند.

نقش بازارگردان در صندوق‌های ETF

بازارگردان با ثبت سفارش‌های خرید و فروش به نقدشوندگی واحدهای صندوق کمک می‌کند. یکی از وظایف بازارگردان، کمک به کاهش فاصله غیرمتعارف میان قیمت بازار و NAV است.

اگر قیمت بازار به میزان قابل‌توجهی بالاتر از ارزش دارایی‌ها قرار گیرد، افزایش عرضه می‌تواند به تعدیل قیمت کمک کند. اگر قیمت بازار پایین‌تر از NAV باشد، تقویت سفارش‌های خرید می‌تواند فاصله ایجادشده را کاهش دهد.

با این حال، حضور بازارگردان به این معنا نیست که قیمت بازار در تمام لحظات دقیقاً برابر با NAV خواهد بود. حجم معاملات، شرایط کلی بازار، صف‌های خرید و فروش و محدودیت‌های معاملاتی نیز بر این فاصله اثر دارند.

آیا NAV بالاتر نشانه بهتر بودن صندوق است؟

خیر. عدد اسمی NAV به‌تنهایی نشان‌دهنده برتری یک صندوق نیست.

 NAV یک صندوق ممکن است به دلیل سابقه فعالیت طولانی‌تر، عدم پرداخت سود دوره‌ای یا رشد دارایی‌ها عدد بالاتری داشته باشد. صندوق دیگری نیز ممکن است به دلیل پرداخت سود دوره‌ای یا آغاز فعالیت در تاریخ متفاوت،  NAV پایین‌تری داشته باشد.

برای ارزیابی صندوق باید معیارهای زیر بررسی شوند:

• بازدهی در دوره‌های مختلف
• میزان نوسان و ریسک
• ترکیب دارایی‌ها
• نوع صندوق
• افق سرمایه‌گذاری
• عملکرد مدیر صندوق
• میزان نقدشوندگی
• ثبات عملکرد
• نحوه پرداخت سود
• فاصله قیمت بازار با NAV در صندوق‌های ETF

بنابراین، تنها با مقایسه عدد NAV نمی‌توان درباره کیفیت دو صندوق تصمیم‌گیری کرد.

آیا کاهش NAV همیشه نشان‌دهنده افت عملکرد صندوق است؟

خیر. برای تحلیل تغییر NAV باید ساختار صندوق و رویدادهای مالی آن نیز بررسی شود.

در صندوق‌هایی که سود دوره‌ای پرداخت می‌کنند، پس از پرداخت سود، NAV  هر واحد تعدیل می‌شود. در این حالت، بخشی از ارزش انباشته‌شده واحد به سرمایه‌گذار پرداخت شده است(پرداخت سود دوره ای).

بنابراین، برای محاسبه بازده باید مجموع تغییر ارزش واحدها و مبالغ دریافت‌شده در نظر گرفته شود.

در صندوق‌های ETF نیز تغییر قیمت بازار ممکن است دقیقاً برابر با تغییر NAV نباشد. گاهی بخشی از تغییر قیمت ناشی از افزایش یا کاهش فاصله قیمت بازار با NAV است.

اشتباهات رایج درباره NAV

قیمت صدور همان NAV ابطال است

قیمت صدور و قیمت ابطال برای دو فرآیند متفاوت محاسبه می‌شوند و با یکدیگر یکسان نیستند.

مبلغ بیشتر از ارزش مبنای واحد از دارایی سرمایه‌گذار کسر می‌شود

در صندوق‌های درآمد ثابت دارای پرداخت سود دوره‌ای، بخش مازاد بر ارزش مبنای واحد در چارچوب درآمد انباشته‌شده دوره قرار دارد و مطابق سازوکار صندوق در پایان دوره به سرمایه‌گذار پرداخت می‌شود.

صندوقی که NAV بیشتری دارد بهتر است

عدد NAV به‌تنهایی معیار مناسبی برای مقایسه صندوق‌ها نیست. نرخ بازده، ریسک، ترکیب دارایی‌ها و نحوه مدیریت صندوق اهمیت بیشتری دارند.

قیمت ETF باید همیشه برابر NAV باشد

قیمت ETF در بازار و بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شود و می‌تواند بالاتر یا پایین‌تر از NAV قرار گیرد.
مبلغ واریزی باید بلافاصله با ارزش ابطال برابر باشد

واحدها با قیمت صدور محاسبه می‌شوند، در حالی که ارزش قابل ابطال دارایی بر اساس قیمت ابطال نمایش داده می‌شود. به همین دلیل، این دو مبلغ ممکن است در ابتدای سرمایه‌گذاری برابر نباشند.

مطالعه بیشتر

برای درک کامل‌تر فرآیند سرمایه‌گذاری در صندوق‌ها، مطالعه موضوعات زیر پیشنهاد می‌شود:

• صدور و ابطال واحدهای صندوق سرمایه‌گذاری چیست؟
• چرا مبلغ واریزی با ارزش دارایی صندوق متفاوت است؟
• تفاوت صندوق‌های قابل معامله و صندوق‌های صدور و ابطالی چیست؟
• بازده صندوق‌های سرمایه‌گذاری چگونه محاسبه می‌شود؟
• قیمت بازار و NAV در صندوق‌های ETF چه تفاوتی دارند؟
• ترکیب دارایی صندوق چه تأثیری بر ریسک و بازده دارد؟

جمع‌بندی

 NAV یا ارزش خالص دارایی، یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم در صندوق‌های سرمایه‌گذاری است. این شاخص از کسر تعهدات صندوق از ارزش روز دارایی‌ها و تقسیم نتیجه بر تعداد واحدهای سرمایه‌گذاری به دست می‌آید.

تمام صندوق‌های سرمایه‌گذاری دارای NAV هستند، اما نحوه استفاده از آن به ساختار صندوق بستگی دارد. در صندوق‌های مبتنی بر صدور و ابطال، قیمت ورود سرمایه‌گذار بر اساس NAV صدور و قیمت خروج او بر اساس NAV ابطال محاسبه می‌شود. در صندوق‌های ETF، واحدها با قیمت بازار معامله می‌شوند و NAV به‌عنوان معیاری برای سنجش ارزش دارایی‌های هر واحد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

قیمت صدور در صندوق‌های صدور و ابطالی از قیمت ابطال بیشتر است؛ زیرا این دو قیمت به دو فرآیند متفاوت مربوط می‌شوند و با مبانی متفاوتی محاسبه می‌شوند. این سازوکار کمک می‌کند ورود یا خروج هر سرمایه‌گذار، ارزش دارایی سایر دارندگان واحدها را به شکل نامتعارف تحت تأثیر قرار ندهد.

در صندوق‌های درآمد ثابت دارای پرداخت سود دوره‌ای، نرخ هر واحد در طول دوره از ارزش مبنای ۱۰۰ هزار تومان بیشتر می‌شود. سرمایه‌گذار واحدهای خود را با نرخ روز صدور دریافت می‌کند و بخش مازاد بر ارزش مبنا، در پایان دوره و طبق سازوکار صندوق به او بازگردانده می‌شود.

شناخت NAV، نحوه محاسبه آن و تفاوت میان قیمت صدور، قیمت ابطال و قیمت بازار به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تغییرات ارزش دارایی خود را دقیق‌تر تحلیل کنند و تصمیم‌های آگاهانه‌تری بگیرند.

پرسش‌های متداول

NAV مخفف چیست؟

NAV  مخفف عبارت Net Asset Value و به معنای ارزش خالص دارایی است. این عدد ارزش خالص دارایی‌های متعلق به هر واحد سرمایه‌گذاری را نشان می‌دهد.

NAV هر واحد چگونه محاسبه می‌شود؟

ابتدا ارزش روز دارایی‌های صندوق محاسبه و تعهدات آن کسر می‌شود. سپس ارزش خالص به‌دست‌آمده بر تعداد واحدهای سرمایه‌گذاری تقسیم می‌شود.

NAV  صدور چیست؟

NAV صدور مبنای محاسبه قیمت واحدهایی است که هنگام ورود سرمایه‌گذار به صندوق برای او صادر می‌شوند.

NAV ابطال چیست؟

 NAV ابطال مبنای محاسبه مبلغی است که سرمایه‌گذار هنگام خروج از صندوق و ابطال واحدهای خود دریافت می‌کند.

چرا NAV صدور از NAV ابطال بیشتر است؟

 NAV صدور و NAV ابطال برای دو فرآیند متفاوت، یعنی ورود و خروج سرمایه‌گذار، محاسبه می‌شوند و مبنای یکسانی ندارند. این تفاوت به حفظ تعادل ارزش دارایی میان سرمایه‌گذاران جدید، سرمایه‌گذاران خارج‌شونده و دارندگان قبلی واحدهای صندوق کمک می‌کند.

مبلغ بیشتر از ۱۰۰ هزار تومان در نرخ صدور صندوق‌های درآمد ثابت چه می‌شود؟

در صندوق‌های درآمد ثابت دارای پرداخت سود دوره‌ای، نرخ هر واحد در طول دوره از ارزش مبنای ۱۰۰ هزار تومان بیشتر می‌شود. بخش مازاد بر ارزش مبنا مطابق سازوکار صندوق در پایان دوره به سرمایه‌گذار پرداخت می‌شود.

آیا NAV بالا نشانه عملکرد بهتر صندوق است؟

خیر. عدد NAV به‌تنهایی نشان‌دهنده بهتر بودن صندوق نیست. نرخ بازده، ریسک، ترکیب دارایی‌ها، سابقه عملکرد و سیاست سرمایه‌گذاری باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.

آیا تمام صندوق‌ها NAV صدور و ابطال دارند؟

تمام صندوق‌ها NAV دارند، اما NAV صدور و ابطال در صندوق‌های مبتنی بر صدور و ابطال کاربرد دارد. در صندوق‌های ETF، واحدها با قیمت بازار معامله می‌شوند.

چرا قیمت ETF با NAV تفاوت دارد؟

قیمت ETF بر اساس عرضه و تقاضای بازار تعیین می‌شود. به همین دلیل، قیمت معامله می‌تواند بالاتر یا پایین‌تر از ارزش خالص دارایی هر واحد باشد.

NAV آماری چیست؟

NAV آماری عددی است که با اعمال ضوابط ارزش‌گذاری دارایی‌های صندوق محاسبه می‌شود و می‌تواند تصویری تحلیلی از ارزش دارایی‌های صندوق ارائه دهد.

آیا NAV صندوق هر روز تغییر می‌کند؟

با تغییر ارزش دارایی‌ها، درآمدها، پرداخت سود و سایر اقلام مالی صندوق،  NAV نیز تغییر می‌کند. زمان و دفعات انتشار NAV به نوع و ساختار صندوق بستگی دارد.

اگر به دنبال کسب اطلاعات کامل‌تر و آگاهی از جزئیات دقیق درباره استراتژی‌های مدیریت دارایی، ترکیب سبد سهام و همچنین عملکرد دوره‌ای صندوق‌های تحت مدیریت تامین سرمایه لوتوس پارسیان هستید، پیشنهاد می‌کنیم با مراجعه به صفحه صندوق‌های سرمایه گذاری تمامی اطلاعات تکمیلی مورد نیاز خود را به صورت دسته‌بندی شده و شفاف مطالعه کنید. کارشناسان ما در این بخش تمامی جزئیات مربوط به ریسک و بازده انواع صندوق‌ها را برای شما شفاف‌سازی کرده‌اند تا بتوانید با اطمینان بیشتری مسیر مالی خود را انتخاب کنید. علاوه بر این، در صورتی که برای اتخاذ تصمیمات هوشمندانه مالی یا انتخاب بهترین صندوق متناسب با میزان ریسک‌پذیری خود نیاز به راهنمایی‌های تخصصی دارید، می‌توانید با شماره تلفن 8656-021 تماس حاصل فرمایید تا مشاوران ما با ارائه راهکارهای اختصاصی، شما را در مسیر بهینه‌سازی سرمایه‌گذاری‌هایتان یاری کنند.